De schilden van de Asmat

Leerlingen uit groep 7 onderzoeken symmetrie en patronen. Ze leren daarbij over de betekenis die het versieren van voorwerpen heeft binnen een andere cultuur.

Link naar de les op de website van Volgens Bartjens.

Vragen met als doel de hele les en de video’s in samenhang te doordenken:

Vooraf:

• Maak samen met medestudenten een aantal foto’s van voorwerpen waarin je symmetrie en patronen herkent.
• Analyseer de foto’s die jullie hebben gemaakt: om welke meetkunde gaat het hier? Benoem ook de meetkundige begrippen en taal die je kunt gebruiken om de symmetrie en patronen te beschrijven.
• Lees het lesplan. Waar ben je nieuwsgierig naar als je straks de video’s van deze les gaat bekijken?
• Bekijk ook het werkblad en de PowerPointpresentatie en onderzoek hoe je van het werkblad een boekje kunt maken. Welke meetkunde komt in deze opdracht naar voren?
• Welke voorkennis ten aanzien van symmetrie en patronen hebben de leerlingen nodig om te kunnen starten met deze activiteit?

Tijdens het bekijken van de video’s:

Video 1: Begin van de les. De leerlingen laten zien hoe de ‘mensjes’ staan

• Wat probeert de leerkracht volgens jou te bereiken in de startfase van de les?
• Hoe geeft de leerkracht ruimte voor eigen inbreng van de leerlingen bij het beschrijven van wat ze zien?
• Welke meetkundetaal hoor je?

Video 2: Vervolg van de les. Gesprek over de patronen op de schilden

• Welke vakoverstijgende aspecten komen in deze fase van de les aan bod?
• Wat valt je op aan het gebruik van meetkundetaal tijdens dit fragment? In hoeverre stimuleert de leerkracht het gebruik van meetkundige begrippen, en gebruiken de leerlingen deze taal zelf actief (of juist niet)?

Als je deze les zelf wilt geven:

• Hoe heeft de leerkracht zich waarschijnlijk op de les voorbereid?
• Wat zou je daarvan willen overnemen en wat zou je anders doen?
• Wat zijn de leerdoelen voor jezelf?

Verdere theoretische verdieping:

Vaktaal:

Om de les goed te analyseren, is vaktaal essentieel. Leg in je eigen woorden uit hoe de onderstaande vaktaalwoorden in de les naar voren komen. Welke nieuwe inzichten heb je gekregen ten aanzien van deze woorden? De lijst is niet uitputtend; voeg zelf andere relevante begrippen toe die je kunt gebruiken om de les te analyseren.

• Construeren
• Meetkundetaal
• Motief
• Oriëntatie in de ruimte
• Patroon
• Spiegelen
• Symmetrie
• …

Literatuursuggesties:

In de video-opnames heb je kunnen zien hoe je kinderen kunt uitdagen om na te denken over symmetrie en patronen. Meer hierover lees je in hoofdstuk 10 van Kerninzichten en hoofdstuk 4 en 5 van Meten en meetkunde op de basisschool. De les is ontworpen door Wolf Brinkman. In het artikel van Markusse en Van Galen kun je meer lezen over de totstandkoming van deze les. De les wordt ook beschreven in hoofdstuk 6 van het boek Zo! wil ik leren rekenen.

• Markusse, A., & Van Galen, F. (2025). Mensen zijn makende wezens. Volgens Bartjens, 45(2), 4-7.
• Oonk, W., Keijzer, R., Lit, S., Barth, F., den Engelsen, M., Lek, A., & Van Waveren Hogervorst, C. (2023). Wiskunde in de praktijk. Kerninzichten (4e druk). Noordhoff Uitgevers.​
• Van Galen, F., Markusse, A., & Veltman, A. (2021). Meten en meetkunde op de basisschool (1e druk). Noordhoff Uitgevers.
• Van Galen, F., Dijkhuizen, A. & Brinkman, W. (2025). De schilden van de Asmat. Volgens Bartjens, 45(1), 8-9.
• Van Galen, F., Markusse, A., Oosterwaal, L., & Figueiredo, N. (2026). Zo! wil ik leren rekenen: Rijke rekenlessen voor groep 6, 7 en 8. Van Gorcum.