Van school naar huis

In deze les ontdekken leerlingen uit groep 5-6 wat belangrijk is bij een routetekening: niet alles hoeft in verhouding
getekend te worden, maar het moet wel duidelijk zijn waar je precies links- of rechtsaf moet gaan.
Door hun eigen tekening te vergelijken met een topografische kaart creëren de leerlingen een accurater begrip
van het stratenplan van hun wijk. Ze bedenken wat kaarten wel en niet weergeven.

Link naar de les op de website van Volgens Bartjens.

Vragen met als doel de hele les en de video’s in samenhang te doordenken:

Vooraf:

• Maak een schets van jouw route van de pabo naar huis. Welke wiskundige denkstappen maakte je tijdens het tekenen?
• Lees het lesplan. Waar ben je nieuwsgierig naar als je straks de video’s van deze les gaat bekijken?
• Welke aanpakken verwacht je van de leerlingen? Maak een voorspelling.

Tijdens het bekijken van de video’s:

Video 1: Welke herkenningspunten zijn er onderweg?

• Wat doet de leerkracht om de voorkennis van leerlingen over de route van school naar huis te activeren?

Video 2: De route naar huis tekenen.

• Welke aanwijzingen geeft de leerkracht bij het maken van de tekening van de route?
• Hoe begeleidt de leerkracht de leerlingen tijdens het uitvoeren van de activiteit?
• Wat wil de leerkracht bereiken door leerlingen hun getekende route in tweetallen te laten uitleggen?
• Tussen tijdstip 4:28 en 5:55 zie je een meisje dat aan haar klasgenootje haar route uitlegt. Wat kun je zeggen over de taal die dit meisje gebruikt?
• Tussen 5:58 en 8:10 zijn twee andere kinderen aan het woord. Hoe zie je in dit fragment dat links en rechts perspectiefafhankelijk zijn?

Video 3: Gesprek over de routetekeningen.

• Hoe bespreekt de leerkracht de routetekeningen? Wat denk je dat ze daarmee beoogt?
• Welke meetkundetaal gebruikt de leerkracht? En welke meetkundetaal hoor je bij de leerlingen?

Video 4: Verschillen tussen kaart en eigen routetekening.

Video 5: De groep heeft een lijstje gemaakt van wat belangrijk is op een kaart.

• Welke handelingen en vragen gebruikt de leerkracht om leerlingen te helpen zich te oriënteren op de topografische kaart?
• Welke reacties van leerlingen laten zien dat zij de plattegrond begrijpen?
• In dit fragment zie je dat de echte instructie pas aan het einde van de les wordt gegeven. Waarom denk je dat de leerkracht hiervoor kiest? En hoe past dit bij het idee van ‘geleid heruitvinden’, waarbij leerlingen zelf het concept van een plattegrond heruitvinden?

Als je deze les zelf wilt geven:

• Hoe heeft de leerkracht zich waarschijnlijk op de les voorbereid?
• Wat zou je daarvan willen overnemen en wat zou je anders doen?
• Wat zijn de leerdoelen voor jezelf?

Verdere theoretische verdieping:

Vaktaal:

Om de les goed te analyseren, is vaktaal essentieel. Leg in je eigen woorden uit hoe de onderstaande vaktaalwoorden in de les naar voren komen. Welke nieuwe inzichten heb je gekregen ten aanzien van deze woorden? De lijst is niet uitputtend; voeg zelf andere relevante begrippen toe die je kunt gebruiken om de les te analyseren.

• Geleid heruitvinden
• Lokaliseren
• Meetkundetaal
• Navigeren
• Perspectief
• Ruimtelijke oriëntatie
• Ruimtelijk voorstellingsvermogen
• Schaal
• Schematiseren
• Verhouding
• Visualiseren
• …

Literatuursuggesties:

In de video-opnames heb je kunnen zien hoe je kinderen kunt uitdagen om ervaring op te doen met ruimtelijke oriëntatie en navigeren. Meer hierover lees je in hoofdstuk 10 van Kerninzichten en hoofdstuk 4 en 5 van Meten en meetkunde op de basisschool. In het artikel van Van Giezen-Beerlage wordt een soortgelijke activiteit beschreven en in het artikel van Van der landen en Veltman lees je hoe je in groep 3 al aan de slag kunt gaan met kaarten en plattegronden. De les ‘Van school naar huis’ wordt ook beschreven in hoofdstuk 6 van het boek Zo! wil ik leren rekenen.

• Oonk, W., Keijzer, R., Lit, S., Barth, F., den Engelsen, M., Lek, A., & Van Waveren Hogervorst, C. (2023). Wiskunde in de praktijk. Kerninzichten (4e druk). Noordhoff Uitgevers.​
• Van Galen, F., Markusse, A., & Veltman, A. (2021). Meten en meetkunde op de basisschool (1e druk). Noordhoff Uitgevers.
• Van Galen, F., & Mol, L. (2026). Van huis naar school. Volgens Bartjens, 45(3), 8-9.
• Van Galen, F., Markusse, A., Oosterwaal, L., & Figueiredo, N. (2026). Zo! wil ik leren rekenen: Rijke rekenlessen voor groep 6, 7 en 8. Van Gorcum.
• Van Giezen-Beerlage, D. (2004). Een routekaart naar het zwembad. Volgens Bartjens, 23(4), 38-41.
• Van der Landen, R., Veltman, A. (2006). Groep 3 op speurtocht. Volgens Bartjens, 26(1), 31-34.